ΔικΕΕ: Η Ryanair δικαιούται να απαγορεύει την εμφάνιση των πτήσεών της σε flight booking sites

Με το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 96/9 ΕΚ σχετικά με την προστασία των βάσεων δεδομένων ασχολήθηκε τo ΔικΕΕ στην πρόσφατη απόφασή του C-30/14 Ryanair.

 photo byTrevino under CC -BY-NC-SA 2.0 License

photo byTrevino under CC -BY-NC-SA 2.0 License

Η ολλανδική εταιρία PR Aviation BV λειτουργεί διαδικτυακή υπηρεσία σύγκρισης τιμών και απ' ευθείας αγοράς εισιτηρίων low cost αεροπορικών εταιριών, παρακάμπτοντας έτσι τα e-shops των αερομεταφορέων [υπηρεσία παρόμοια με το γνωστό skyscanner ή το ελληνικό airtickets]. Για να παρουσιάσει αποτελέσματα μετά από αναζήτηση των ενδιαφερόμενων επιβατών η ιστοσελίδα της PR Aviation συνδέεται αυτόματα με τις ιστοσελίδες των αερομεταφορέων και αντλεί από αυτές τα στοιχεία των πτήσεων. Οι πελάτες έχουν τη δυνατότητα να κλείσουν αεροπορικά εισιτήρια πληρώνοντας προμήθεια. Η Raynair στράφηκε εναντίον της PR Aviation ενώπιον των ολλανδικών δικαστηρίων ζητώντας παράλειψη αυτής της πρακτικής στο μέλλον και αποζημίωση. Το αίτημα της Ryanair στηρίχθηκε τόσο στις διατάξεις περί προστασίας των βάσεων δεδομένων όσο και στο περιεχόμενο των όρων χρήσης της ιστοσελίδας της, σύμφωνα με το οποίο ενέργειες σαν αυτές της PR Aviation απαγορεύονται. 

Βάση δεδομένων σύμφωνα με τον ορισμό της οδηγίας 96/9 είναι η συλλογή έργων, δεδομένων ή άλλων ανεξάρτητων στοιχείων, διευθετημένων κατά συστηματικό ή μεθοδικό τρόπο και ατομικώς προσιτών με ηλεκτρονικά μέσα ή κατ' άλλον τρόπο. Προστασία των βάσεων δεδομένων μπορεί να υπάρχει με δύο τρόπους:

1. Ως έργο πνευματικής ιδιοκτησίας όταν η βάση δεδομένων παρουσιάζει την απαραίτητη πρωτοτυπία, η οποία απαιτείται γενικώς για όλα τα έργα που θεωρούνται εξ αυτού του λόγου έργα πνευματικής ιδιοκτησίας [αα. 3 ως 6 οδηγίας]. Τέτοια πρωτοτυπία υπάρχει -σύμφωνα με το ελληνικό δίκαιο- όταν η επιλογή ή η διευθέτηση του περιεχομένου της βάσης δεδομένων παρουσιάζει δημιουργικό ύψος και στατιστική μοναδικότητα. 

2. Με το sui generis δικαίωμα του κατασκευαστή βάσης δεδομένων [αα. 7 ως 11 οδηγίας]. Πρόκειται για ένα ειδικής φύσης δικαίωμα που δίνει στον κατασκευαστή απόλυτη εξουσία πάνω σε μία βάση δεδομένων, η οποία δεν παρουσιάζει πρωτοτυπία υπό την έννοια του δικαίου πνευματικής ιδιοκτησίας [έτσι πχ δεν παρουσιάζει πρωτοτυπία ένας απλός αλφαβητικός τηλεφωνικός κατάλογος]. Αντί πρωτοτυπίας το κριτήριο για την απονομή του δικαιώματος είναι η ύπαρξη ουσιώδους ποιοτικής ή ποσοτικής επένδυσης στη διαδικασία απόκτησης, ελέγχου ή παρουσίασης του περιεχομένου της βάσης δεδομένων [στο παράδειγμα του τηλεφωνικού καταλόγου, η επένδυση θα συνίσταται στον κόπο, τον χρόνο και το κόστος του να καταγραφούν όλοι οι κάτοικοι μιας περιοχής και οι τηλεφωνικοί τους αριθμοί]. Αντιλαμβανόμενος την αντικειμενική δυσκολία να χαρακτηρίζεται μια βάση δεδομένων από πρωτοτυπία ο ευρωπαίος νομοθέτης επέλεξε να προστατεύσει τις επενδύσεις για τη δημιουργία βάσεων δεδομένων με ειδικό αποκλειστικό δικαίωμα. Τα ζητήματα που προκύπτουν από τη ρύθμιση περί sui generis δικαιώματος είναι αρκετά, δεδομένου όμως ότι δεν σχετίζονται άμεσα με την υπόθεση θα παραληφθούν επί του παρόντος [οι φιλομαθείς παραπέμπονται εδώ].

Βάσει δε των άρθρων 6 παρ. 1 και 8 της οδηγίας ο νόμιμος χρήστης της βάσης δεδομένων -είτε αυτή προστατεύεται ως έργο πνευματικής ιδιοκτησίας είτε μέσω του sui generis δικαιώματος- δικαιούται υπό προϋποθέσεις να προβαίνει σε χρήση αυτής χωρίς την άδεια του δικαιούχου. Επιπλέον σύμφωνα με το άρθρο 15 της οδηγίας συμβατικές ρυθμίσεις αντίθετες με τα άρθρα 6 παρ. 1 και 8 είναι άκυρες υπό την έννοια ότι ο νόμιμος χρήστης της βάσης δεν μπορεί να παραιτηθεί από αυτό το δικαίωμα ελεύθερης χρήσης. 

Γιατί αναφέρονται όλα αυτά; Μα γιατί οι παραπάνω όροι χρήσης στην ιστοσελίδα της Ryanair κάνουν ακριβώς αυτό, περιορίζουν δηλαδή  τα δικαιώματα ελεύθερης χρήσης υπέρ των νόμιμων χρηστών που προβλέπονται στα άρθρα 6 παρ. 1 και 8. Το περιεχόμενο των επίμαχων όρων έχει ως εξής:

"2. Αποκλειστικό διαδικτυακό κανάλι διανομής. Ο ιστότοπος αυτός αποτελεί τον μοναδικό ιστότοπο με εξουσιοδότηση να πωλεί πτήσεις της Ryanair, είτε μεμονωμένα είτε ως μέρος ενός πακέτου. Οι ιστότοποι σύγκρισης τιμών μπορούν να υποβάλουν αίτηση για τη σύναψη γραπτής συμφωνίας με την Ryanair για Άδεια Εκμετάλλευσης, η οποία θα παρέχει στους εν λόγω ιστότοπους πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με τις τιμές, τις πτήσεις και τα δρομολόγια της Ryanair με μοναδικό σκοπό τη σύγκριση τιμών.

3. Επιτρεπόμενη χρήση. Απαγορεύεται να χρησιμοποιείτε αυτόν τον ιστότοπο για σκοπό που δεν είναι αποκλειστικά προσωπικός και μη εμπορικός. Απαγορεύεται η χρήση οποιουδήποτε αυτοματοποιημένου συστήματος ή λογισμικού για την εξαγωγή δεδομένων από τον παρόντα ιστότοπο για εμπορικούς σκοπούς («screen scraping»). Η Ryanair διατηρεί το δικαίωμα να λάβει οποιαδήποτε μέτρα θεωρεί αναγκαία, περιλαμβανομένης της δικαστικής δίωξης χωρίς περαιτέρω προειδοποίηση, σε σχέση με οποιαδήποτε μη εξουσιοδοτημένη χρήση του παρόντος ιστότοπου."

Αν μία τέτοια συμβατική πρόβλεψη απαγορεύεται ρητώς με βάση την οδηγία, για ποιό λόγο έφτασε η υπόθεση μέχρι το ΔικΕΕ; Ο λόγος είναι ότι το ολλανδικό εφετείο έκρινε ότι τα στοιχεία πτήσεων της Ryanair -ως βάση δεδομένων- δεν μπορούν να τύχουν προστασίας ούτε μέσω του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας ούτε μέσω του sui generis δικαιώματος. Τέθηκε λοιπόν -από το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο της Ολλανδίας- το ερώτημα, αν το αναγκαστικό δίκαιο του άρθρου 15 της οδηγίας 96/9, η απαγόρευση δηλαδή συμβατικού περιορισμού της προβλεπόμενης από την οδηγία ελεύθερης χρήσης των βάσεων δεδομένων από τους νόμιμους χρήστες τους, βρίσκει εφαρμογής και επί μη προστατευόμενων βάσεων δεδομένων. Προσκρούουν οι όροι της ιστοσελίδας της Ryanair στα άρθρα 6 παρ. 1, 8 και 15 της οδηγίας; 

Η απάντηση είναι αρνητική. Το πόρισμα του ΔικΕΕ συνοψίζεται ως εξής:

Η οδηγία 96/9/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαρτίου 1996, σχετικά με τη νομική προστασία των βάσεων δεδομένων, έχει την έννοια ότι δεν εφαρμόζεται σε βάση δεδομένων η οποία δεν προστατεύεται δυνάμει της οδηγίας αυτής ούτε βάσει του δικαιώματος του δημιουργού ούτε βάσει του δικαιώματος ειδικής φύσεως, με αποτέλεσμα τα άρθρα 6, παράγραφος 1, 8 και 15 της εν λόγω οδηγίας να μην εμποδίζουν τον δημιουργό μιας τέτοιας βάσεως δεδομένων να θέσει συμβατικούς περιορισμούς στη χρήση της από τρίτους, με την επιφύλαξη του ισχύοντος εθνικού δικαίου.

Η απόφαση του Δικαστηρίου δεν ξενίζει. Για την εφαρμογή των διατάξεων της οδηγίας δεν αρκεί η ύπαρξη μιας οποιασδήποτε βάσης δεδομένων αλλά απαιτείται να υπάρχει βάση δεδομένων που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής είτε των διατάξεων περί προστασίας με την πνευματική ιδιοκτησία είτε των διατάξεων περί sui generis δικαιώματος. Ο απόλυτος και αποκλειστικός [έναντι κάθε τρίτου] χαρακτήρας της προστασίας που προσφέρει η οδηγία στο δικαιούχο δικαιωμάτων επί βάσεως δεδομένων αντισταθμίζεται από το νομοθετικό περιορισμό αυτών προς όφελος της ολότητας. Η επέκταση του νομοθετικού αυτού περιορισμού και επί βάσεων δεδομένων που δεν χαίρουν απόλυτης και αποκλειστικής προστασίας δεν δικαιολογείται. Ο δημιουργός μη προστατευόμενης βάσης δεδομένων μπορεί να απαγορεύσει συμβατικά τη χρήση της από τρίτους. Η απαγόρευση όμως αυτή δεν έχει απόλυτο χαρακτήρα λόγω της αρχής της σχετικότητας των συμβατικών ενοχών. Έτσι απέναντι στον χρήστη που δεν δεσμεύεται συμβατικά [επειδή εν προκειμένω απέκτησε πρόσβαση στη βάση δεδομένων, όχι με επίσκεψη στην ιστοσελίδα της Ryanair αλλά με άλλο τρόπο] η Ryanair δεν έχει την πιο πάνω προστασία.

Μετά την απόφαση του Δικαστηρίου -και με δεδομένο ότι η κρίση του εφετείου περί μη προστασίας της βάσης δεδομένων δεν θα αναιρεθεί- το ζήτημα τοποθετείται στο πεδίο του δικαίου των συμβάσεων. Αν γίνει δεκτό ότι η αυτοματοποιημένη σύνδεση της ιστοσελίδας της PR Aviation με αυτή της Ryanair έχει σαν αποτέλεσμα τη σύναψη έγκυρης σύμβασης ανάμεσά τους, η δεσμευτικότητα των επίμαχων συμβατικών ρητρών θα κριθεί με βάση το ιρλανδικό δίκαιο, το οποίο ορίζεται ως εφαρμοστέο στους όρους χρήσης και από τα ιρλανδικά δικαστήρια τα οποία ορίζονται ως έχοντα διεθνή δικαιοδοσία [υπενθυμίζεται ότι η διαδικασία εκκρεμεί ενώπιον των ολλανδικών δικαστηρίων, τα οποία δεν έχουν διεθνή δικαιοδοσία να κρίνουν αξιώσεις εκ των συμβατικών όρων χρήσης της ιστοσελίδας της Ryanair. Βλ. αντίστοιχα ΜΠρΑθ (ασφ) 10053/2013, όπου προέκυψε το ίδιο ζήτημα σε αίτηση κατά του facebook]  

Παραμένει όμως αναπάντητο ένα βασικό ερώτημα: Δεδομένου ότι η πρακτική της PR Aviation αυξάνει τις κρατήσεις πτήσεων, δηλαδή τα έσοδα της Ryanair, τι εξυπηρετεί η απόπειρα δικαστικής απαγόρευσής της; Κάθε άποψη δεκτή.

Γιάννος Παραμυθιώτης, LL.M. [follow: @Paramythiotis_Y]

Πρέπει οι πάροχοι Internet να μπλοκάρουν πειρατικά sites? Νέα απόφαση του Πρωτοδικείου Αθηνών

Η υποχρέωση των παρόχων internet για λήψη τεχνικών μέτρων, τα οποία θα καθιστούν ανέφικτη την πρόσβαση χρηστών του internet σε ιστοσελίδες με πειρατικό περιεχόμενο (blocking orders), είναι ένα από τα πλέον επίκαιρα και αμφιλεγόμενα ζητήματα στο χώρο της πνευματικής ιδιοκτησίας. Οι δικαιούχοι προστατευόμενων έργων παγκοσμίως προσπαθούν να απαγορεύσουν την πρόσβαση σε ιστοσελίδες από τις οποίες γίνεται παράνομη διάδοση των έργων τους, κάνοντας χρήση των εργαλείων που προσφέρει κάθε έννομη τάξη. Ο ελληνικός νόμος 2121/1993 στο άρθρο 64Α [αποτέλεσμα της ενσωμάτωσης του άρθρου 8 παρ. 3 της οδηγίας Infosoc στην ελληνική έννομη τάξη] δίνει τη δυνατότητα στους δικαιούχους να ζητήσουν τη λήψη ασφαλιστικών μέτρων κατά των διαμεσολαβητών, οι υπηρεσίες των οποίων χρησιμοποιούνται από τρίτο για την προσβολή του δικαιώματος του δημιουργού ή συγγενικού δικαιώματος.

Στα πλαίσια αυτά 5 οργανισμοί συλλογικής διαχείρισης δικαιωμάτων δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και συγγενικών δικαιωμάτων (Grammo, Αθηνά, ΟΣΔΕΛ, ΑΕΠΙ και ΕΠΟΕ) με αιτήσεις τους στο δικαστήριο ζήτησαν να υποχρεωθούν οι καθ'ων πάροχοι internet να απαγορεύουν την πρόσβαση σε συγκεκριμένες ιστοσελίδες με την αιτιολογία ότι αυτές προβαίνουν σε παράνομη διάθεση στο κοινό προστατευόμενων από αυτούς έργων. Το δικαστήριο προχώρησε σε συνεκδίκαση των αιτήσεων λόγω συνάφειας ενώ αξίζει να σημειωθεί ότι στη δίκη άσκησε πρόσθετη παρέμβαση υπέρ των ΟΣΔ και ο Οργανισμός Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Η με αριθμό 13478/2014 απόφαση εκδόθηκε προ ολίγων ημερών, είναι διαθέσιμη (ακαθαρόγραφη) στην ιστοσελίδα void.gr και παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον. 

Στις 49 σελίδες της η απόφαση ασχολείται αναλυτικά με τα ζητήματα που προκύπτουν από τη χρήση και διάδοση έργων στο διαδίκτυο, εξηγεί ποια είναι η νομική θέση και η ευθύνη των παρόχων internet, εξειδικεύει τις τεχνικές διαδικασίες μετάδοσης δεδομένων στο internet και αναλύει τους τρόπους με τους οποίους μπορεί να προσβάλλονται δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας στο online περιβάλλον. Καταλήγει δε σε απόρριψη των αιτήσεων κάνοντας στάθμιση ανάμεσα στα συμφέροντα των δικαιούχων και στα συμφέροντα των παρόχων internet αλλά και των χρηστών επί τη βάσει των ατομικών ελευθεριών και της συνταγματικά προβλεπόμενης αρχής της αναλογικότητας. Τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της απόφασης είναι τα ακόλουθα:

1. Αναλύεται διεξοδικά γιατί από το συνδυασμό των των διατάξεων των ν.2121/1993, ΠΔ 131/2003, ν. 3471/2006, ΠΔ 42/2005 και ν. 2225/1994 δεν είναι δυνατή η αίτηση και λήψη των στοιχείων σύνδεσης ενός χρήστη στο διαδίκτυο από την εταιρία που του παρέχει σύνδεση (βλ. σχετικά εδώ). Πώς δηλαδή η νομοθεσία περί προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και περί απορρήτου των επικοινωνιών απενεργοποιεί το δικαίωμα των δικαιούχων να πληροφορούνται την ταυτότητα των προσώπων που πιθανόν προσβάλλουν τα δικαιώματά τους στο online περιβάλλον. 

2. Γίνεται νομική αξιολόγηση των εννοιών hyperlinking, framing και browsing χωρίς όμως να αναφέρονται και να λαμβάνονται υπόψη οι αποφάσεις του ΔικΕΕ Svensson, Bestwater (βλ. αναλ. εδώ) και Meltwater, οι οποίες αφορούν κατ΄ αντιστοιχία στα θέματα αυτά. Και ενώ στην περίπτωση του browsing η άποψη του δικαστηρίου δεν απέχει από αυτή του ΔικΕΕ [το browsing συνεπάγεται προσωρινή, επιτρεπόμενη σύμφωνα με το άρθρο 5 παρ. 1 της οδηγίας Infosoc, αναπαραγωγή] στο θέμα του hyperlinking και του framing υιοθετεί μία άποψη [είναι πράξεις αδιάφορες ως προς το δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας-δεν συνεπάγονται ούτε αναπαραγωγή ούτε παρουσίαση στο κοινό], η οποία παρά την ορθότητά της, δεν ακολουθήθηκε από το ΔικΕΕ [σύμφωνα με το οποίο οι πράξεις αυτές συνεπάγονται παρουσίαση του έργου στο κοινό, παραβιάζουν όμως τα δικαιώματα του δημιουργού μόνο όταν το κοινό αυτό είναι "νέο", όταν δηλαδή δεν είχε ληφθεί υπόψη από τον δικαιούχο κατά την αρχική παρουσίαση του έργου στο κοινό]. Σημειωτέον ότι και οι τρεις αυτές αποφάσεις έχουν δημοσιευθεί από το ΔικΕΕ σε χρόνο αρκετά προγενέστερο της έκδοσης της απόφασης.   

3. Το αίτημα μπλοκαρίσματος των ιστοσελίδων απορρίπτεται ως αντιβαίνον "στην αρχή της αναλογικότητας και στο απαραβίαστο (α) της ελευθερίας της πληροφόρησης (άρθρο 5 α παρ. 1 Σ), (β) του δικαιώματος συμμετοχής στην κοινωνία της πληροφορίας (άρθρο 5 α παρ. 2 Σ), ως αναγκαίας προϋπόθεσης για την ισότιμη συμμετοχή των ατόμων στην κοινωνική, πολιτική, και οικονομική ζωή καθώς και για την με ουσιαστικό τρόπο ενάσκηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων τους, (γ) του δικαιώματος προστασίας από τη συλλογή, επεξεργασία και χρήση των προσωπικών δεδομένων (άρθρο 9 α Σ), (δ) του απορρήτου της ελεύθερης ανταπόκρισης και επικοινωνίας (άρθρο 19 Σ)". Το περιεχόμενο των αρχών και ελευθεριών αυτών, το οποίο μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο διδακτορικών διατριβών, είναι προφανές ότι δεν μπορεί να αναλυθεί με το παρόν. Αρκετά συνοπτικά και σε συνδυασμό με τα γενικώς αναφερόμενα στο σκεπτικό της απόφασης:

Το βασικό επιχείρημα του δικαστηρίου είναι ότι με την εφαρμογή του αιτούμενου μέτρου (blocking) αποκλείεται η πρόσβαση σε ιστοσελίδες ή υπηρεσίες, οι οποίες μπορεί να περιέχουν ή να διανέμουν πειρατικό περιεχόμενο αλλά όχι μόνο τέτοιο. Ειδικότερα ότι μπορεί μέσω αυτών να παρέχεται πρόσβαση σε ελεύθερες πληροφορίες ή να διαμοιράζονται αρχεία, χωρίς να παραβιάζονται δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, είτε γιατί αυτά δεν περιλαμβάνουν έργα με τη νομική έννοια του όρου είτε γιατί η χρονική διάρκεια προστασίας τους έχει λήξει είτε γιατί ο διαμοιρασμός τους είναι νόμιμος (πχ με άδεια creative commons). Ο αποκλεισμός αυτός συνιστά σύμφωνα με το δικαστήριο περιορισμό του δικαιώματος στην ελευθερία της πληροφόρησης και στη συμμετοχή στην κοινωνία της πληροφορίας, περιορισμός που δεν δικαιολογείται από την ύπαρξη δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και δεν υπακούει στην αρχή της αναλογικότητας. Λέει η απόφαση στη σελ. 22: "Τεχνολογικές παρεμβάσεις στην κοινωνία της πληροφορίας με τις οποίες πάροχοι πρόσβασης διακόπτουν ή υποβαθμίζουν σημαντικά την παροχή υπηρεσιών μέσω των δικτύων τους, οι οποίες παρεμβάσεις μπορούν να κατηγοριοποιηθούν σε διακοπή πρόσβασης σε υπηρεσίες (πχ p2p) ή σε περιεχόμενο (πχ ιστοσελίδες ή συνολικά ιστότοπους) [...] θα πρέπει να κρίνονται συλλήβδην ασύμβατες με την ελληνική έννομη τάξη [...]". Συνεχίζει "Διάφορη είναι η νομική αξιολόγηση των περιπτώσεων που επί τη βάσει της δικαστικής απόφασης πάροχοι [...] υποχρεώνονται να διακόψουν την πρόσβαση σε ειδικά ορισμένο δικτυακό περιεχόμενο [...]. Τέτοιες περιπτώσεις αφορούν τη διακοπή πρόσβασης σε συγκεκριμένες ιστοσελίδες ορισμένου ιστοτόπου". Και καταλήγει "Είναι όμως αμφιλεγόμενη η αποτελεσματικότητα μιας τέτοιας δικαστικής προστασίας [...] δεδομένου ότι οι ιστοσελίδες στις οποίες τυχόν διακόπτεται με τέτοιο τρόπο η πρόσβαση μπορούν άμεσα να αντιγράφονται και να μεταφέρονται αλλού". 

Είναι προφανές ότι το δικαστήριο απορρίπτει στην ουσία συνολικά το δικαστικό μέσο του blocking order. Αυτό μπορεί να είναι νόμιμο μόνο κατ΄ εξαίρεση, σε κάθε περίπτωση όμως θα είναι αναποτελεσματικό (κάνει άραγε το δικαστήριο και σε αυτό το σημείο έμμεση νύξη στην αρχή της αναλογικότητας;)

4. Εντυπωσιάζει το γεγονός ότι το δικαστήριο, ενώ βασίζει την απόρριψη του αιτήματος στην στάθμιση θεμελιωδών δικαιωμάτων, ακολουθώντας επί της ουσίας την απόφαση Sabam του ΔικΕΕ, παραλείπει να αναφέρει την απόφαση Telekabel του ΔικΕΕ, η οποία δημοσιεύθηκε στις 24 Μαρτίου 2014, και η οποία αφορά το ίδιο θέμα, υπό ποιες προϋποθέσεις δηλαδή αντιτίθεται σε αναγνωρισμένα από το ενωσιακό δίκαιο θεμελιώδη δικαιώματα δικαστική διάταξη με την οποία πάροχος internet υποχρεώνεται να αποκλείσει την πρόσβαση σε ιστότοπο. 

Σημειώνεται ότι η απόφαση είναι contra στην 4658/2012 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η οποία εκδόθηκε μετά από αίτηση ΟΣΔ και διέταξε τον αποκλεισμό 2 ιστοσελίδων. Στην συγκεκριμένη απόφαση γίνεται εκτενής αναφορά στους λόγους για τους οποίους, κατά την κρίση του δικαστηρίου, η λήψη του συγκεκριμένου μέτρου δεν παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας.

Γιάννος Παραμυθιώτης, LL.M. [follow: @Paramythiotis_Y]

Προσπάθειες να καταχωρισθεί το "Je suis Charlie" ως εμπορικό σήμα

Δεν είναι σπάνιο το φαινόμενο ορισμένοι να δράττονται κάθε ευκαιρίας για επιδίωξη οικονομικού οφέλους, ακόμα και ενός θλιβερού γεγονότος. Μήπως όμως  η προσπάθεια μονοπώλησης της γνωστής πλέον φράσης JE SUIS CHARLIE μέσω κατάθεσης εμπορικού σήματος υπερβαίνει κάθε όριο;

Τα πρόσφατα δυσάρεστα γεγονότα στη Γαλλία και το σατυρικό περιοδικό Charlie Hebdo  είναι λίγο πολύ γνωστά. Το σλόγκαν συμπαράστασης “είμαι Charlie (je suis Charlie)”  σχεδιάστηκε από τον καλλιτέχνη και μουσικό δημοσιογράφο Joachim Roncin ο οποίος παρεμπιπτόντως δεν έχει σχέση με το περιοδικό «Charlie Hebdo». Στη συνέχεια αυτό υιοθετήθηκε από το ίδιο το περιοδικό αλλά και από εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως, ως μήνυμα συμπαράστασης στους νεκρούς και αντίστασης στην τρομοκρατία.

Τις τελευταίες ημέρες έγιναν καταθέσεις εμπορικών σημάτων JE SUIS CHARLIE σε διάφορες χώρες μεταξύ των οποίων η Γαλλία, οι Benelux και οι ΗΠΑ, από πρόσωπα που προφανώς επιδιώκουν την εμπορική εκμετάλλευση του εν λόγω σλόγκαν προς όφελος τους. Ο Τύπος και ορισμένα νομικά blog έσπευσαν, δικαίως, να αποδοκιμάσουν τη συμπεριφορά αυτή, ενώ ορισμένα γραφεία σημάτων εξέδωσαν ανακοίνωση ότι δεν πρόκειται να κάνουν δεκτά σήματα με τη φράση JE SUIS CHARLIE.

 Οι αιτήσεις καταχώρισης του Je suis Charlie ως σήματος σε Benelux και ΗΠΑ, όπως εμφανίζονται στην online βάση δεδομένων  TMview .

Οι αιτήσεις καταχώρισης του Je suis Charlie ως σήματος σε Benelux και ΗΠΑ, όπως εμφανίζονται στην online βάση δεδομένων TMview.

Νομικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι λόγοι στους οποίους θα βασίζεται μία πιθανή απόρριψη των σημάτων αυτών. Η νομοθεσία στην Ελλάδα αλλά και σε πολλές χώρες παγκοσμίως προβλέπει απόρριψη σημάτων που δεν έχουν διακριτικότητα, έχουν καταστεί συνήθη στις συναλλαγές, αντίκεινται στη δημόσια τάξη ή τα χρηστά ήθη ή έχουν κατατεθεί κακόπιστα. Θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι η κατάθεση του JE SUIS CHARLIE εμπίπτει σε παραπάνω από μία των ανωτέρω περιπτώσεων. Βέβαια υπάρχει και η (μικρή) περίπτωση η εν λόγω κατάθεση να διαφύγει της προσοχής ενός εθνικού γραφείου και να καταχωρισθεί το σήμα. Συνεπώς μήπως υπάρχει ο κίνδυνος ορισμένα σήματα JE SUIS CHARLIE να καταχωρηθούν και να δώσουν στον δικαιούχο τους το δικαίωμα να μονοπωλήσει το σλόγκαν επιθέτοντας το για παράδειγμα σε μπλούζες και αφίσες και να απαγορεύσει σε τρίτους να το χρησιμοποιούν με αντίστοιχο τρόπο;

Κατά την άποψη του γράφοντος ουσιαστικό πρόβλημα δεν θα δημιουργηθεί σε κανέναν που θέλει να χρησιμοποιήσει το εν λόγω σλόγκαν ως ένδειξη συμπαράστασης. Οι πιθανότητες να καταχωρηθούν τα παραπάνω σήματα είναι ελάχιστες. Ακόμα και να συμβεί αυτό σε περίπτωση δικαστικής διαμάχης αυτά θα είναι αδύναμα καθώς οι λόγοι της παράνομης καταχώρισης τους είναι προφανείς. 

Αριστείδης Παπαθανασίου, δικηγόρος LL.M.

Τι θα γίνει όταν το Mein Kampf πέσει στο public domain;

 By Adam Jones, Ph.D. (Own work) [CC BY-SA 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons

By Adam Jones, Ph.D. (Own work) [CC BY-SA 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons

Τι συμβαίνει όταν η απαγόρευση έκδοσης της Βίβλου του ναζισμού στηρίζεται κατά βάση σε ένα θεσμό του ιδιωτικού δικαίου όπως η πνευματική ιδιοκτησία; Αυτό το ερώτημα θα πρέπει να απαντηθεί μετά τις 31.12.2015, όταν δηλαδή το Mein Kampf πέσει στο public domain.

Μετά τον πόλεμο η λειτουργία του ναζιστικού εκδοτικού οίκου Franz Eher Verlag, που εξέδιδε το βιβλίο, απαγορεύτηκε. Η περιουσία του εκδοτικού οίκου -μαζί και τα εκδοτικά δικαιώματα επί των βιβλίων- μεταβιβάστηκε αναγκαστικά στο κρατίδιο της Βαυαρίας. Σε μία προσπάθεια να ανακόψει την περαιτέρω διάδοση των ιδεών του ναζισμού το κρατίδιο, ως φορέας των σχετικών αποκλειστικών δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, απαγόρευσε την αναπαραγωγή και διανομή του βιβλίου. Το δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας θεωρήθηκε πρόσφορο μέσο. Η εξουσία απαγόρευσης έκδοσης αναγνωρίζεται χωρίς διατυπώσεις στην συντριπτική πλειοψηφία των κρατών παρέχοντας έτσι στο κρατίδιο της Βαυαρίας το νομικό οπλοστάσιο για την επιβολή της παγκοσμίως [για τις προσπάθειες που έκανε το κρατίδιο της Βαυαρίας να απαγορεύσει την κυκλοφορία του βιβλίου εκτός Γερμανίας βλ. εδώ.]   

Η απαγόρευση όμως αυτή δεν θα μπορούσε να διαρκέσει για πάντα. Ο λόγος είναι ότι, σύμφωνα με γενική αρχή, η ισχύς της πνευματικής ιδιοκτησίας είναι χρονικά περιορισμένη. Έτσι στη Γερμανία -όπως και στην Ελλάδα- διαρκεί όσο η ζωή του δημιουργού και εβδομήντα χρόνια μετά το θάνατό του, τα οποία υπολογίζονται από την 1η Ιανουαρίου του έτους, το οποίο έπεται του θανάτου του δημιουργού. [Σημειώνεται ότι το χρονικό διάστημα αυτό μπορεί να ποικίλει από χώρα σε χώρα λόγω της ισχύουσας στο δίκαιο διανοητικής ιδιοκτησίας αρχής της εδαφικότητας.] Ο Χίτλερ πέθανε το 1945 επομένως από την Πρωτοχρονιά του 2016 και έπειτα η εξουσία του κρατιδίου της Βαυαρίας να απαγορεύει την έκδοση του βιβλίου παύει. Η δημιουργία και πώληση αντιτύπων θα είναι ελεύθερη από τη σκοπιά του δικαίου πνευματικής ιδιοκτησίας.

Σημαίνει αυτό ότι θα εμφανιστούν αντίτυπα του βιβλίου σε προθήκες γερμανικών βιβλιοπωλείων; [Όποιος έχει ζήσει στη Γερμανία καταλαβαίνει πόση αμηχανία θα προκαλούσε κάτι τέτοιο]. Μάλλον όχι καθώς μία τέτοια πράξη θα είναι μεν ελεύθερη από πλευράς πνευματικής ιδιοκτησίας πιθανότατα όμως θα εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής ειδικών ποινικών νόμων που ισχύουν στη Γερμανία και που είναι διατυπωμένοι με τρόπο γενικό για να περιλαμβάνουν όσο το δυνατόν περισσότερες πράξεις που κατατείνουν είτε στην προπαγάνδα υπέρ αντισυνταγματικών οργανώσεων είτε στη διάδοση και υποκίνηση ρατσιστικού μίσους [άρθρα 86, 86a και 130 StGB]. Παρ' όλα αυτά και με σκοπό να υπάρχει μία υπεύθυνη εναλλακτική απέναντι σε εκδόσεις που σκοπό θα έχουν να υποστηρίξουν το ναζισμό η κυβέρνηση του κρατιδίου της Βαυαρίας αποφάσισε το 2012 να χρηματοδοτήσει με 500.000 ευρώ την έρευνα και συγγραφή μιας σχολιασμένης έκδοσης του βιβλίου, που θα εντοπίζει τις αδυναμίες και θα αποδομεί τα επιχειρήματα του Χίτλερ. Μετά από αντιδράσεις και παλινδρομήσεις αποφασίστηκε ότι η έκδοση αυτή θα κυκλοφορήσει το 2016 από το Ινστιτούτο Μοντέρνας Ιστορίας του Μονάχου.

Δύο ακόμα ενδιαφέροντα ζητήματα από πλευράς του δικαίου πνευματικής ιδιοκτησίας:

1. Μπορεί να αναγνωρίζεται δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας σε ένα κείμενο με τόσο αποτροπιαστικό περιεχόμενο όπως το "Mein Kampf"; Η απάντηση είναι ναι. Το δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας είναι αξιολογικά ουδέτερο. Εφ' όσον το δημιούργημα του πνεύματος διακρίνεται από πρωτοτυπία, του αναγνωρίζεται προστασία ανεξάρτητα από το "χρηστό" ή μη του περιεχομένου του. Η αρχή αυτή απηχεί την ελευθερία του λόγου και της τέχνης. [βλ. στο ελληνικό δίκαιο άρθ. 2 παρ. 4 ν.2121/1993:  "Η προστασία του παρόντος νόμου είναι ανεξάρτητη από την αξία και τον προορισμό του έργου, καθώς και από το γεγονός ότι το έργο προστατεύεται ενδεχομένως και από άλλες διατάξεις"].

2. Ο Χίτλερ είχε απαγορεύσει την πώληση μεταχειρισμένων αντιτύπων του βιβλίου στη Γερμανία. Είχε καταργήσει δηλαδή την θεμελιώδη στο δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας αρχή της ανάλωσης του δικαιώματος διανομής με την πρώτη πώληση του αντιτύπου [βλ. περισσότερα εδώ]. Ο λόγος προφανής. Ο Αδόλφος δεν εισέπραττε δικαιώματα από τη μεταπώληση των βιβλίων, πρόβλημα που λύθηκε με τις γνωστές δημοκρατικές διαδικασίες. 

Γιάννος Παραμυθιώτης, LL.M. [follow: @Paramythiotis_Y]

Η Toyota αδειοδοτεί δωρεάν την τεχνολογία υδρογόνου καυσίμου

 copyright: Zero Emission Resource Organisatuon under  CC BY 2.0  License

copyright: Zero Emission Resource Organisatuon under CC BY 2.0 License

Η αυτοκινητοβιομηχανία Toyota ανακοίνωσε ότι οι ενδιαφερόμενοι (κατασκευαστές αυτοκινήτων και ανταλλακτικών, εταιρίες ενέργειας που επιθυμούν αν κατασκευάσουν σταθμούς ανεφοδιασμού κλπ) μπορούν να χρησιμοποιήσουν χωρίς πληρωμή δικαιωμάτων (royalty free) την τεχνολογία που έχει αναπτύξει η εταιρία και η οποία αφορά στην κατασκευή και λειτουργία αυτοκινήτων που κινούνται με υδρογόνο. Εκ πρώτης όψεως η κίνηση αυτή ξενίζει. Γιατί να "χαρίσει" κάποιος την τεχνολογία την οποία απέκτησε μετά από μακροχρόνια και δαπανήρη έρευνα; Μήπως η Toyota έπαψε ξαφνικά να ενδιαφέρεται για την κερδοφορία της και έβαλε ως πρώτο στόχο την προστασία του περιβάλλοντος; Μάλλον όχι. Αν και θα ήταν άδικο να αμφισβητηθεί χωρίς στοιχεία η οικολογική ευαισθησία των διευθύνοντων συμβούλων της εταιρίας οι λόγοι για τους οποίους η Toyota προβαίνει σε μία τέτοια ενέργεια είναι μάλλον εμπορικοί. Δηλαδή; 

Αρχικά ας ξεκαθαριστεί ότι χρήση χωρίς πληρωμή δικαιωμάτων δεν σημαίνει και χρήση χωρίς άδεια. Η Toyota δεν εναποθέτει την προστατευόμενη με τα (5.680 παρακαλώ) διπλώματα ευρεσιτεχνίας τεχνολογία στο public domain. Συνεχίζει να είναι δικαιούχος των διπλωμάτων. Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να λάβουν άδεια από την Toyota για τη χρήση της τεχνολογίας, η οποία χρήση μπορεί να μην εξαρτάται από πληρωμή royalties, δεν αποκλείεται όμως να προϋποθέτει αντίστοιχα αδειοδότηση τεχνολογίας του αδειούχου ή άλλο αντάλλαγμα. Δεν θα προκαλούσε έκπληξη και το χρονικά περιορισμένο των αδειών, για λόγους που θα εξηγηθούν πιο κάτω. 

Με αυτή την κίνηση η Toyota επιθυμεί να διευκολύνει και να διευρύνει την παραγωγή και χρήση αυτής της τεχνολογίας με σκοπό τα αυτοκίνητα που κινούνται με υδρογόνο να καταλάβουν ένα όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μερίδιο στην αγορά. Ο γράφων αντιλαμβάνεται την μεσομακροπρόθεσμη πολιτική που εκκινεί με αυτή την ενέργεια ως εξής:

1. Έχω απόλυτο και αποκλειστικό δικαίωμα στη χρήση μίας συγκεκριμένης τεχνολογίας την οποία έχω αναπτύξει. Η τεχνολογία αυτή έχει ελάχιστη ως μηδενική διείσδυση στην αγορά.

2. Διατηρώντας το ίδιο απόλυτο και αποκλειστικό δικαίωμα παραχωρώ μη αποκλειστικές άδειες εκμετάλλευσης της τεχνολογίας σε παράγοντες της συναφούς βιομηχανίας. Το γεγονός ότι δεν ζητάω royalties αυξάνει το ενδιαφέρον και διαδίδει τη χρήση της τεχνολογίας που μου ανήκει.

3. Αφού τα προϊόντα που ενσωματώνουν την τεχνολογία έχουν αποκτήσει σεβαστό καταναλωτικό κοινό, σταματάω τη δωρεάν διάθεση της και αποκομίζω τα οικονομικά οφέλη αδειοδοτώντας πλέον έναντι οικονομικού ανταλλάγματος (royalties).

Ανεξάρτητα από τα εμπορικά και νομικά ζητήματα που προκύπτουν, τα νέα είναι καλά για το περιβάλλον. Φαίνεται ότι η πολιτική απεξάρτησης από το πετρέλαιο έχει αρχίσει να ακολουθείται σοβαρά. Η βιομηχανία έχει αντιληφθεί ότι το μέλλον της αυτοκίνησης είναι σε εναλλακτικά καύσιμα. Η τακτική της Toyota το αποδεικνύει περίτρανα.

Γιάννος Παραμυθιώτης, LL.M. [follow: @Paramythiotis_Y]

Χρώμα και εμπορικά σήματα -με αφορμή την υπόθεση Sparkasse Rot-

Με το ζήτημα της δυνατότητας κατάθεσης ενός χρώματος ως σήματος ασχολήθηκε εκ νέου το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην υπόθεση Sparkasse Rot. Γενική αρχή που έχει νομολογηθεί ήδη από το ΔικΕΕ είναι ότι η καταχώριση ενός χρώματος ως εμπορικού σήματος επιτρέπεται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις, λαμβάνοντας υπόψιν την προστασία του γενικού συμφέροντος αλλά και του ελεύθερου ανταγωνισμού (βλ. αποφάσεις Libertel και Ηeidelberger Bauchemie).  

Στο ιστορικό της υπόθεσης Sparkasse Rot η γερμανική τράπεζα Sparkasse καταχώρισε ως σήμα για τις υπηρεσίες και τα προϊόντα της μία απόχρωση του κόκκινου χρώματος χωρίς κανένα περίγραμμα, λεκτικό μέρος ή απεικόνιση. Με την καταχώριση σήματος ο δικαιούχος μπορεί να απαγορεύει σε ανταγωνιστές του να χρησιμοποιούν στην αγορά το χρώμα αυτό για ομοειδή προϊόντα και υπηρεσίες. Οι τράπεζες Oberbank, Banco Santander και Santander Consumer Bank, οι οποίες χρησιμοποιούν επίσης το κόκκινο χρώμα στην “επικοινωνία” με τους πελάτες τους (εμπορικά σήματα, σλόγκαν, επιγραφές, καταστήματα, ΑΤΜ κ.α) ζήτησαν την διαγραφή του σήματος με το επιχείρημα ότι αυτό ως ένα κοινό χρώμα δεν έχει διακριτική ικανότητα ως προς τα προϊόντα και τις υπηρεσίες για τις οποίες καταχωρίστηκε.

Η υπόθεση έφτασε στο γερμανικό Ανώτατο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο για Ευρεσιτεχνίες και Σήματα (Bundespatentgericht), το οποίο απέστειλε στο ΔικΕΕ τρία προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία της Οδηγίας 95/2008 για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών περί σημάτων. 

Για την πλήρη κατανόηση της υπόθεσης πρέπει να αναφερθεί η βασική αρχή του δικαίου των σημάτων, ότι ένα σήμα το οποίο εγγενώς δεν έχει διακριτική ικανότητα μπορεί να την αποκτήσει μέσω της χρήσης του στις συναλλαγές. Με άλλα λόγια οι καταναλωτές λόγω της έντονης κυκλοφορίας και προβολής των προϊόντων/υπηρεσιών για τα οποία χρησιμοποιείται το σήμα, αναγνωρίζουν πλέον ότι αυτό αφορά προϊόντα/υπηρεσίες μίας συγκεκριμένης επιχείρησης."

Στο πρώτο ερώτημα ενώπιον του ΔικΕΕ τέθηκε το ζήτημα κατά πόσο η γνώμη των καταναλωτών μέσω μίας δημοσκόπησης, μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο για το δικαστήριο στοιχείο για την εκτίμηση απόκτησης κατά τα ανωτέρω διακριτικής ικανότητας ενός σήματος. Το ΔικΕΕ επιβεβαίωσε την πάγια θέση του Κοινοτικού Γραφείου Σημάτων όσον αφορά τη βαρύτητα των δημοσκοπήσεων ως αποδεικτικών μέσων για την επικράτηση ενός σήματος στις συναλλαγές. Σε αντίθεση με τη θέση της νομολογίας των γερμανικών δικαστηρίων, το ΔικΕΕ έκρινε ότι το αποτέλεσμα μίας τέτοιας δημοσκοπήσεως δεν μπορεί να συνιστά το μοναδικό καθοριστικό στοιχείο βάσει του οποίου μπορεί να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι το σήμα έχει αποκτήσει διακριτικότητα λόγω χρήσεως. Η επιφυλακτικότητα του ΔικΕΕ, μοιάζει δικαιολογημένη καθώς κατά πάγια νομολογία του, για την κρίση περί διακριτικότητας λόγω χρήσης λαμβάνεται υπόψιν ένα σύνολο κρίσιμων παραγόντων (μερίδιο αγοράς, εντατική χρήση, γεωγραφική έκταση και διάρκεια) οι οποίοι πιθανώς να μην μπορούν να προκύψουν από μία δημοσκόπηση, όσο υψηλό ποσοστό αναγνωρισιμότητας και να καταδεικνύει αυτή για το επίμαχο εμπορικό σήμα.

Το δεύτερο και το τρίτο των προδικαστικών ερωτημάτων, αφορούν σε πιο εξειδικευμένα ζητήματα που σχετίζονται με την ερμηνεία της κοινοτικής Οδηγίας 2008/95 και την αλληλεπίδραση των διατάξεων περί διαγραφής σήματος με τις εκ του νόμου προϋποθέσεις καταχώρισής του και συγκεκριμένα την επίκτητη διακριτικότητα λόγω χρήσης.

Πρέπει στο σημείο αυτό να σημειωθεί ότι η Οδηγία 2008/95 (αρ.3 παρ. 3) δίνει την ευχέρεια στα κράτη μέλη να προβλέπουν ότι ο διακριτικός χαρακτήρας ενός σήματος μπορεί να αποκτηθεί και μετά την κατάθεσή του.

Ο γερμανικός νόμος περί σημάτων στο θέμα της ημερομηνίας είναι παρεμφερής με τον -σχετικά πρόσφατο 4072/2012-  ελληνικό νόμο, και προβλέπει ότι κρίσιμο χρονικό σημείο για την απόκτηση διακριτικού χαρακτήρα είναι η ημερομηνία κατάθεσης του σήματος. Αυτό σημαίνει ότι τα τυχόν προσκομιζόμενα στοιχεία χρήσης ενός σήματος πρέπει να είναι προγενέστερα της κατάθεσής του για να ληφθούν υπόψιν στην κρίση περί τυχόν επικράτησης του σήματος στις συναλλαγές.

Κατά το ΔικΕΕ εφόσον ο εθνικός νομοθέτης στη Γερμανία δεν έχει κάνει χρήση της παραπάνω ευχέρειας που του δίνει η οδηγία 2008/95, τότε το κρίσιμο χρονικό σημείο για την απόδειξη της διακριτικότητας είναι η ημερομηνία κατάθεσής του σήματος. Εφόσον αυτό ισχύει για την καταχώριση, ισχύει και στο πλαίσιο μίας αίτησης διαγραφής. Από την απάντηση του ΔικΕΕ στο τρίτο προδικαστικό ερώτημα, μπορεί να συναχθεί ότι το βάρος απόδειξης βαρύνει κατά κανόνα τον δικαιούχο του σήματος (και όχι τον αιτούντα τη διαγραφή), ο οποίος πρέπει να προσκομίσει στοιχεία επικράτησης του σήματος στις συναλλαγές έως την ημερομηνία αυτή.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η σχετικά πρόσφατη απόφαση του ΔικΕΕ Specsavers η οποία μεταξύ άλλων ζητημάτων έκρινε και για το χρώμα ενός σήματος, αυτή τη φορά στο πλαίσιο αντιδικίας για το αν υφίσταται κίνδυνος σύγχυσης ή/και αθέμιτη εκμετάλλευση σήματος φήμης. Κρίθηκε ότι αποτελεί επιβαρυντικό στοιχείο κατά του δικαιούχου μεταγενέστερου σήματος, το γεγονός ότι χρησιμοποιεί σε σήμα του, το ίδιο χρώμα με το οποίο έχει γίνει γνωστό στον καταναλωτή ανταγωνιστική επιχείρηση, ακόμα και αν το προγενέστερο σήμα της επιχείρησης αυτής έχει καταχωριστεί μόνο στην ασπρόμαυρη εκδοχή του.

Σε συνέχεια της απόφασης Specsavers το Κοινοτικό γραφείο σημάτων άλλαξε την Πρακτική του όσον αφορά τις Oδηγίες Εναρμονισμένης Πρακτικής που παρέχει στα κατά τόπους Γραφεία Σημάτων των Κρατών μελών (μεταξύ των οποίων και το ελληνικό), αλλά όχι προς την κατεύθυνση που προσδοκούσαν οι περισσότεροι δικαιούχοι ασπρόμαυρων σημάτων, καθώς υφίσταται μείωση του πεδίου προστασίας των σημάτων αυτών. Χωρίς η πρακτική αυτή να είναι απόλυτα δεσμευτική για τα δικαστήρια, είναι χρήσιμη για τον καθορισμό στρατηγικής κατάθεσης σημάτων δικαιούχων για τους οποίους το χρώμα έχει έντονα διακριτικό ρόλο στα σήματά τους.

Ενα χειροπιαστό παράδειγμα αντιδικίας στην οποία το όμοιο χρώμα το οποίο επέλεξαν οι ανταγωνιστές έπαιξε ρόλο στην τελική απόφαση του δικαστηρίου, είναι η πρόσφατη απόφαση του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου (Bundesgerichtshof) μεταξύ των εταιριών Langenscheidt και Rosetta Stone. Το δικαστήριο, αναφερόμενο και στις παραπάνω αποφάσεις του ΔικΕΕ Specsavers και Sparkasse Rot έκρινε ότι η χρήση κίτρινου χρώματος από την εταιρία λεξικών Rosetta, -χρώμα το οποίο έχει επικρατήσει στη Γερμανία για να διακρίνει τα γνωστά λεξικά Langenscheidt- αποτελεί επιβαρυντικό παράγοντα υπέρ της ύπαρξης προσβολής σήματος.

Συμπερασματικά, κάθε υπόθεση σύγκρουσης σημάτων -είτε ασπρόμαυρων, είτε έγχρωμων, είτε σημάτων τα οποία αποτελούνται αποκλειστικά από ένα χρώμα-, είναι ξεχωριστή και η τελική κρίση περί ύπαρξης ή μη προσβολής εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, ένας όμως από τους οποίους μπορεί να είναι η τάση των καταναλωτών να συνδυάζουν μία επιχείρηση με ένα συγκεκριμένο χρώμα.

Αριστείδης Παπαθανασίου, δικηγόρος LL.M.

Αποσύρθηκε η τροπολογία για την άρση απορρήτου σε κακουργηματικές προσβολές πνευματικής ιδιοκτησίας

Δεν ψηφίστηκε τελικά η τροπολογία με την οποία δινόταν η δυνατότητα στο δικαστή να διατάξει την αποκάλυψη της ταυτότητας του χρήστη του διαδικτύου στον οποίο έχει αποδοθεί μία συγκεκριμένη διεύθυνση IP, από την οποία προήλθαν οι πράξεις που προσβάλλουν δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και έχουν κακουργηματικό χαρακτήρα. Η τροπολογία σκοπό είχε να εμπλουτίσει το άρθρο 4 ν.2225/1994 περί άρσης απορρήτου επικοινωνιών για διακρίβωση εγκλημάτων, στο οποίο δεν αναφέρονται τα εγκλήματα του ν.2121/1993. Η διάταξη δεν θα αφορούσε τους απλούς χρήστες που "κατεβάζουν" ή διαμοιράζονται αρχεία για ιδιωτική χρήση και χωρίς σκοπό αποκόμισης κέρδους καθώς οι πράξεις αυτές δεν έχουν κακουργηματικό χαρακτήρα σύμφωνα με το ν.2121/1993.

Μετά από αντιδράσεις της αντιπολίτευσης αλλά και κάποιων κυβερνητικών βουλευτών ο υπουργός Πολιτισμού απέσυρε την διάταξη.

Γιάννος Παραμυθιώτης, LL.M. [follow: @Paramythiotis_Y]

Πηγή: Ναυτεμπορική

ΔικΕΕ C-419/13: Allposters - Τροποποίηση υλικού φορέα και ανάλωση δικαιώματος διανομής [UPDATE: Βγήκε η απόφαση]

Το δικαίωμα διανομής έχει την τιμητική του τον τελευταίο καιρό στο ΔικΕΕ. Μετά την εκκρεμή υπόθεση Dimensione Direct Sales, ο Γενικός Είσαγγελέας Pedro Cruz Villalón εξέδωσε την πρότασή του και για την υπόθεση C-419/13 Art & Allposters, η οποία αφορά κυρίως την έννοια της ανάλωσης του δικαιώματος διανομής. Στην πρόταση εξετάζονται παρεμπιπτόντως και τα δικαιώματα αναπαραγωγής και διασκευής/μετατροπής αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.

 Το κορίτσι με το μαργαριταρένιο σκουλαρίκι του Ολλανδού ζωγράφου Johannes Vermeer. Τυπώστε αφίσες άφοβα, το έργο είναι πλέον στο public domain.

Το κορίτσι με το μαργαριταρένιο σκουλαρίκι του Ολλανδού ζωγράφου Johannes Vermeer. Τυπώστε αφίσες άφοβα, το έργο είναι πλέον στο public domain.

Η Pictoright είναι ολλανδική εταιρία συλλογικής διαχειρίσεως δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, η οποία διαχειρίζεται, μεταξύ άλλων, και τα δικαιώματα των κληρονόμων διάσημων ζωγράφων. Με την ιδιότητά της αυτή άσκησε αγωγή κατά της Art & Allposters International B.V., η οποία εμπορεύεται αφίσες μέσω internet, υποστηρίζοντας ότι η τελευταία ενσωματώνει σε καμβά αφίσες με έργα ζωγράφων, που αυτή εκπροσωπεί, και τις διαθέτει προς πώληση, πράξη που απαιτεί την άδειά της, η οποία όμως δεν έχει ληφθεί. Ειδικότερα ότι παρά την παρασχεθείσα από αυτή άδεια για την αναπαραγωγή και διανομή των έργων υπό μορφή αφίσας, το δικαίωμα διανομής δεν έχει αναλωθεί, λόγω του ότι οι αφίσες δεν πωλούνται ως έχουν αλλά αφού υποστούν μετατροπή (ενσωμάτωση σε καμβά με χημική μέθοδο). Ενόψει αυτών το βασικό ερώτημα που τέθηκε στο ΔικΕΕ από το Ανώτατο Δικαστήριο της Ολλανδίας (Hoge Raad) συνοψίζεται στο κατά πόσο η άδεια για την πώληση των έργων σε αφίσα καλύπτει και την πώληση του καμβά που ενσωματώνει την αφίσα. Με άλλα λόγια αν η ανάλωση του δικαιώματος διανομής δεν καλύπτει την πώληση των καμβάδων.

Εντελώς επιγραμματικά ας αναφερθεί ότι η ανάλωση δικαιώματος διανομής, όπως αυτή προβλέπεται στο άρθρο 4. παρ. 2 της Οδηγίας 29/2001 και στο άρθρο 3 παρ.1 περ. δ' ν.2121/1993, έχει την έννοια ότι από τη στιγμή που ο δικαιούχος θέσει ο ίδιος ή επιτρέψει σε τρίτο την πώληση αντιγράφων των έργων του, αποξενώνεται από την εξουσία να απαγορεύσει την περαιτέρω πώληση αυτών. Μετά την πρώτη πώληση (ή με οποιοδήποτε τρόπο μεταβίβαση της κυριότητας) δηλαδή του υλικού φορέα που ενσωματώνει το έργο, η περαιτέρω μεταβίβαση είναι ελεύθερη. Έτσι δεν χρειάζεται πχ την άδεια των δικαιούχων των δικαιωμάτων επί μουσικών έργων αυτός που εμπορεύεται μεταχειρισμένους δίσκους βινυλίου.

Ο Γενικός Εισαγγελέας υποστηρίζει ότι στην επίδικη περίπτωση δεν υπάρχει ανάλωση του δικαιώματος διανομής. Η θέση αυτή εκκινεί από το ότι η μετατροπή του υλικού φορέα είναι τόσο σημαντική ώστε επί της ουσίας να οδηγεί σε δημιουργία νέου πράγματος. Αν λοιπόν η άδεια έχει δοθεί για την πώληση του έργου υπό συγκεκριμένη ενσώματη μορφή (αφίσες), ανάλωση του δικαιώματος διανομής επέρχεται μόνο ως προς κάθε τέτοιο πράγμα και μόνο (για κάθε μία αφίσα ξεχωριστά δλδ) και όχι για άλλα πράγματα/υλικούς φορείς που ενσωματώνουν το έργο. Η  άδεια -άρα και η ανάλωση του δικαιώματος- διανομής μπορεί να αφορά συγκεκριμένους υλικούς φορείς μόνο. Εφ' όσον υπάρχει δημιουργία νέου πράγματος που ενσωματώνει το έργο, για την πώληση αυτού δεν έχει δοθεί άδεια ούτε υπάρχει ανάλωση. Η διανομή των ενσωματωμένων σε καμβά αφισών με έργα ολλανδών ζωγράφων απαιτεί εκ νέου άδεια της Pictoright. 

[Πριν καταλήξει σε αυτό το πόρισμα ο Εισαγγελέας διατυπώνει την άποψη ότι σύμφωνα με τη σωστή νομική υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών η ενσωμάτωση των αφισών στον καμβά συνιστά εκ νέου αναπαραγωγή των έργων, για την οποία απαιτείται η άδεια των δικαιούχων, άποψη που έχει φιλολογικό χαρακτήρα καθώς εκφεύγει των ερωτηθέντων.]

Σημειωτέον ότι η Pictoright έθεσε το θέμα επί τη βάσει της παραβίασης του δικαιώματος μετατροπής/διασκευής του έργου. Υποστήριξε δηλαδή ότι η παρανομία στην συμπεριφορά της allposters έγκειται στην χωρίς την άδειά της επέμβαση στη μορφή του έργου. Σύμφωνα με τον Γενικό Εισαγγελέα το δικαίωμα αυτό, το οποίο παρεμπιπτόντως δεν έχει αποτελέσει αντικείμενο εναρμόνισης στο ευρωπαϊκό δίκαιο, αφορά το ίδιο το έργο και όχι τον υλικό του φορέα (στο ελληνικό δίκαιο βλ. άρθρο 3 παρ. 1 περ. γ' ν.2121/93). Η Αllposters με την ενέργειά της δεν αλλοιώνει, μετατρέπει διασκευάζει κλπ το ίδιο το έργο παρά μόνο το υλικό του υπόστρωμα. Έτσι η προβληματική επικεντρώθηκε στο δικαίωμα διανομής και όχι στο δικαίωμα μετατροπής. 

Τα αυθόρμητα ερωτήματα που δημιουργούνται στο γράφοντα είναι:

1. Μπορεί να θεωρηθεί η πράξη της Allposters αναπαραγωγή;

Αμφίβολο. Ως αναπαραγωγή εννοείται κατά κύριο λόγο η δημιουργία αντιγράφων από μία μήτρα, όχι η επικόλληση ήδη δημιουργηθέντων αντιγράφων σε άλλη επιφάνεια. Δεν υπάρχει πολλαπλασιασμός.

2. Ακόμα και αν η πράξη της Allposters οδηγεί σε δημιουργία νέου πράγματος, δικαιολογείται η θέση ότι δεν υπάρχει ανάλωση δικαιώματος διανομής, από τη στιγμή που μέσω της μετατροπής αυτής ματαιώνεται η πώληση του πράγματος, το οποίο ενσωματώνεται στον καμβά και για το οποίο έχει υπάρξει ανάλωση;

Δεν φαίνεται να υπάρχει κάποιο προστατευόμενο συμφέρον της Pictoright, το οποίο να δικαιολογεί αυτή τη θέση. Ο αριθμός των αντιτύπων των έργων που τίθενται σε κυκλοφορία δεν αυξάνεται έτσι ώστε να ξεπερνά αυτά για τη διανομή των οποίων έχει δοθεί άδεια. 

3. Θα μπορούσε η τροποποίηση του υλικού φορέα να συνιστά προσβολή του δικαιώματος στην ακεραιότητα του έργου;

'Όσο δεν υπάρχει επέμβαση στο ίδιο το έργο δύσκολα μπορεί να γίνει λόγος για παραβίαση του δικαιώματος στην ακεραιότητα/στην εξουσία τροποποίησης. Ίσως αν αυτή η τροποποίηση οδηγούσε σε υποβάθμισή του θα μπορούσε να υποστηριχθεί μία τέτοια άποψη, ενόψει του άρθρου 4 παρ. 1 περ. γ' ν.2121/93, το οποίο αναγνωρίζει ηθικό δικαίωμα στο δημιουργό να απαγορεύει προσβολές οφειλομένες στις συνθήκες παρουσίασης του έργου στο κοινό.

4. Αποτελεί η πρόταση του Γενικού Εισαγγελέα επιχείρημα υπέρ της άποψης ότι ανάλωση μπορεί να υπάρξει μόνο σε διανομή ενσώματων και όχι ψηφιακών αγαθών;

Το ερώτημα αν το δικαίωμα διανομής και η ανάλωση αυτού μπορεί να εφαρμοστεί όχι μόνο στον αναλογικό αλλά και στον ψηφιακό κόσμο (για e-books, mp3's κλπ) απασχολεί αρκετά την επιστημονική κοινότητα και δεν έχει απαντηθεί ακόμα με σαφήνεια. Σχετικά έχει εκδοθεί η απόφαση UsedSoft, η οποία δέχεται υπό προϋποθέσεις ανάλωση του δικαιώματος διανομής όσον αφορά software. Δεδομένου ότι η συγκεκριμένη υπόθεση δεν αφορά ψηφιακά αγαθά, δεν μπορεί να εξαχθεί τέτοιο συμπέρασμα. Το θέμα παραμένει εξ ίσου ανοικτό (και αμφιλεγόμενο). 

UPDATE: Το ΔικΕΕ εξέδωσε χτες (22.01.2015) την απόφαση για την υπόθεση Allposters. Το πόρισμα συνοψίζεται από το Δικαστήριο ως εξής: 

"Το άρθρο 4, παράγραφος 2, της οδηγίας 2001/29/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2001, για την εναρμόνιση ορισμένων πτυχών του δικαιώματος του δημιουργού και συγγενικών δικαιωμάτων στην κοινωνία της πληροφορίας έχει την έννοια ότι ο κανόνας περί αναλώσεως του δικαιώματος διανομής δεν εφαρμόζεται σε περίπτωση κατά την οποία η αναπαραγωγή προστατευόμενου έργου, μετά τη διάθεσή του στο εμπόριο στην Ένωση με τη συγκατάθεση του κατόχου του δικαιώματος του δημιουργού, υποβλήθηκε σε διαδικασία αντικαταστάσεως του υλικού του φορέα, όπως η μεταφορά σε καμβά της επί χάρτινης αφίσας αναπαραγωγής, και διατέθηκε εκ νέου στην αγορά με τη νέα του μορφή."

Το Δικαστήριο δικαιώνει την Pictoright κάνοντας δεκτό το επιχείρημα το οποίο προέβαλλε η γαλλική κυβέρνηση που συμμετείχε στη διαδικασία, ότι η "αντικατάσταση του φορέα, όπως έγινε στην υπόθεση της κύριας δίκης, συνεπάγεται τη δημιουργία νέου αντικειμένου που ενσωματώνει την εικόνα του προστατευμένου έργου, ενώ η αφίσα, αυτή καθαυτή, παύει να υφίσταται. Η μετατροπή αυτή του αντιγράφου του προστατευμένου έργου η οποία καθιστά το αποτέλεσμα εγγύτερο του πρωτοτύπου είναι ικανή να αποτελέσει στην πραγματικότητα νέα αναπαραγωγή του έργου αυτού, κατά το άρθρου 2, στοιχείο α΄, της οδηγίας 2001/29, το οποίο εμπίπτει στο αποκλειστικό δικαίωμα του δημιουργού και απαιτεί την άδειά του" [παρ. 43].  

Σύμφωνα λοιπόν με το Δικαστήριο η τροποποίηση του υλικού φορέα έργου για τον οποίο είχε αναλωθεί το δικαίωμα διανομής συνιστά νέα αναπαραγωγή του έργου για την οποία απαιτείται νέα άδεια.

Ο γράφων εξακολουθεί να έχει τις επιφυλάξεις του σε σχέση με την άποψη αυτή. Όπως αναφέρεται πιο πάνω στην ανάλυση επί της πρότασης του Γενικού Εισαγγελέα εγγενές στοιχείο της αναπαραγωγής είναι ο πολλαπλασιασμός του έργου. Στην επίδικη περίπτωση δεν υπάρχει πολλαπλασιασμός αλλά τροποποίηση του υλικού υποστρώματος ήδη αδειοδοτημένου αντιγράφου. Ακόμα και αν από καθαρά τεχνικής άποψης υφίσταται αναπαραγωγή συμπίπτει η πράξη αυτή με τη νομική έννοια της αναπαραγωγής; Εφ' όσον ματαιούται η εμπορική εκμετάλλευση των αφισών με την τροποποίησή τους σε καμβά, ποιό είναι το προστατευόμενο συμφέρον των δημιουργών; Ίσως αυτό μπορεί να εντοπισθεί στο γεγονός ότι μετά την ενσωμάτωση σε καμβά το αντίγραφο πωλείται σε μεγαλύτερη τιμή, χωρίς αυτή η διαφορά στην αξία να έχει υπολογιστεί κατά την παροχή της άδειας [σκ. 48].

Γιάννος Παραμυθιώτης, LL.M. [follow: @Paramythiotis_Y]

ΔικΕΕ C-348/13 Bestwater: Νόμιμη(?) η ενσωμάτωση βίντεο από το youtube (framing)

 

Η εταιρία Bestwater, που εμπορεύεται φίλτρα νερού, είναι δικαιούχος των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας επί ενός βίντεο διάρκειας 2:08 με τίτλο "Die Realität". Στο βίντεο παρουσιάζονται οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν για την υγεία από την μόλυνση του νερού.

Στην αγωγή που άσκησε κατά δύο προσώπων η Bestwater ισχυρίζεται ότι οι εναγόμενοι είχαν, χωρίς την προηγούμενη άδειά της, ενσωματώσει με την τεχνική του "framing" στις ιστοσελίδες τους το video, το οποίο ήταν δημοσιευμένο στο youtube, και ότι η πράξη αυτή παραβιάζει το δικαίωμά παρουσίασης του έργου στο κοινό. 

Η υπόθεση Bestwater έφτασε μέχρι το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο της Γερμανίας (BGH). To BGH απέστειλε προδικαστικό ερώτημα στο ΔικΕΕ, το οποίο κλήθηκε να απαντήσει, αν η μέσω framing και χωρίς την άδεια του δικαιούχου ενσωμάτωση video που περιέχει προστατευόμενο περιεχόμενο, παραβιάζει το δικαίωμά του πνευματικής ιδιοκτησίας και πιο συγκεκριμένα το δικαίωμα παρουσίασης στο κοινό, όπως αυτό προβλέπεται στο άρθρο 3 της οδηγίας 29/2001.

Το δικαίωμα αυτό παρέχει στους δικαιούχους την εξουσία να επιτρέπουν ή να απαγορεύουν “την παρουσίαση στο κοινό των έργων τους, ενσυρμάτως ή ασυρμάτως ή με οποιονδήποτε άλλο τρόπο, καθώς και να καθιστούν προσιτά τα έργα τους στο κοινό κατά τρόπο ώστε οποιοσδήποτε να έχει πρόσβαση στα έργα αυτά, όπου και όταν επιλέγει ο ίδιος”. Η χρήση των φράσεων “παρουσίαση” και “με οποιοδήποτε τρόπο” καταδεικνύει τη βούληση του νομοθέτη να προσδώσει στη διάταξη ένα κατά το δυνατόν ευρύτερο πεδίο εφαρμογής. Η επιπλέον, πέραν της παρουσίασης, εξειδίκευση της εξουσίας του δημιουργού να  απαγορεύει την πρόσβαση στα έργα του κατά τη βούληση οποιουδήποτε τρίτου, στοχεύει ειδικότερα στην κάλυψη των πράξεων στο internet, στο οποίο κατά κανόνα ο χρήστης εκκινεί αυτοβούλως τη διαδικασία πρόσβασης στο έργο. Η οποιαδήποτε πράξη εκμετάλλευσης προστατευόμενων έργων στο διαδίκτυο θα μπορούσε λόγω της ευρύτατης αυτής διατύπωσης να συνιστά πράξη που παραβιάζει το δικαίωμα παρουσίασης στο κοινό.

Ο όρος framing χρησιμοποιείται για να αποδώσει τη διαδικασία σύμφωνα με την οποία σε ένα πλαίσιο (frame) ιστοσελίδας εμφανίζεται περιεχόμενο άλλης ιστοσελίδας, στην οποία οδηγεί υπερσύνδεσμος, ενώ το εκτός πλαισίου τμήμα της ιστοσελίδας παραμένει αμετάβλητο. Έτσι το video clip των υπέροχων Iron & Wine που εμφανίζεται ακριβώς από κάτω έχει ενσωματωθεί σε αυτό το blog με την τεχνική του framing, αντλώντας δηλαδή το περιεχόμενο του μέσω υπερσυνδέσμου από άλλη ιστοσελίδα (youtube.com)

 

Το ΔικΕΕ για να απαντήσει στο ερώτημα παρέπεμψε στην απόφαση Svensson, η οποία δημοσιεύθηκε στο χρονικό διάστημα μετά την υποβολή του προδικαστικού ερωτήματος για την υπόθεση Bestwater (αναλυτικός σχολιασμός της απόφασης Svensson από τον γράφοντα δημοσιεύθηκε στα Χρονικά Ιδιωτικού Δικαίου, Φεβρουάριος 2014, σελ. 135 επ). Σύμφωνα με την απόφαση Svensson, στην οποία γίνεται σαφής αναφορά και στο framing,  δεν συνιστά πράξη παρουσίασης στο κοινό το hyperlinking ή το framing προστατευόμενου περιεχομένου, αρκεί το περιεχόμενο αυτό να ήταν ήδη ελεύθερα προσβάσιμο, υπό την έννοια ότι με την ενέργεια του τρίτου δεν αποκτά πρόσβαση σε αυτό "νέο" κοινό. Νέο είναι το κοινό, το οποίο δεν ελήφθη υπόψη από τους δικαιούχους, όταν επέτρεψαν την αρχική παρουσίαση στο κοινό (βλ. αποφάσεις SGAEΟργανισμός Συλλογικής Διαχείρισης Δημιουργών Θεατρικών και Οπτικοακουστικών Έργων, ITV Broadcasting).  Έτσι, αν το έργο έχει ήδη παρουσιαστεί στο κοινό από τον δικαιούχο του, πρέπει να διερευνηθεί, το κατά πόσο ο δικαιούχος είχε υπολογίσει ότι πρόσβαση σε αυτό θα αποκτήσει ο οποιοσδήποτε ή αν βούλησή του ήταν να περιορίσει την πρόσβαση σε συγκεκριμένο κοινό, αποκλείοντας έτσι οποιονδήποτε άλλο. Με τον τρόπο αυτό το Δικαστήριο αναζητεί επί της ουσίας τα πραγματικά αυτά περιστατικά, που καταδεικνύουν τη συναίνεση του δικαιούχου στην περαιτέρω παρουσίαση του έργου του, η οποία παρουσίαση, λόγω αυτής της -σιωπηρής- συναίνεσης, μπορεί να λάβει χώρα χωρίς την άδεια του δικαιούχου.

Αυτό λοιπόν που με ασφάλεια προκύπτει από την απόφαση Bestwater σε συνδυασμό με την απόφαση Svensson είναι ότι η ενσωμάτωση σε ιστοσελίδα video με προστατευόμενο περιεχόμενο είναι κατ' αρχήν νόμιμη, εφ' όσον το video είναι ήδη ανεβασμένο στο διαδίκτυο με τρόπο που το καθιστά προσβάσιμο σε όλους, όπως είναι ένα video στο youtube. Δεν διευκρινίζεται όμως αν τα παραπάνω ισχύουν μόνο στην περίπτωση που η αρχική διάθεση (εν προκειμένω το upload στο youtube) έγινε από το δικαιούχο ή και στην περίπτωση που έγινε από τρίτο χωρίς την άδεια του δικαιούχου. Από τη διάκριση σε "νέο" και μη κοινό προκύπτει το πρώτο. Αυτό δεδομένου ότι η παρανομία αίρεται λόγω της βούλησης του δικαιούχου να καταστήσει το έργο προσιτό σε αόριστο αριθμό προσώπων, χωρίς να αποκλείσει κάποιους. Η παρουσίαση του video μέσω framing, όταν το upload έγινε από τρίτο, θα γίνεται πάντα σε “νέο” κοινό και θα παραβιάζει το α. 3 της οδηγίας, αφού εξ ορισμού και λόγω του γεγονότος ότι η πρώτη παρουσίαση έγινε από πρόσωπο διαφορετικό του δικαιούχου, ο δικαιούχος δεν είχε λάβει υπόψη του, δεν είχε δηλαδή συναινέσει, να παρουσιαστεί το έργο του με αυτόν τον τρόπο σε κανέναν απολύτως χρήστη του internet. Αν όμως η ερμηνεία αυτή της απόφασης είναι ορθή, η ανασφάλεια δικαίου παραμένει. Ο χρήστης του internet που ενσωματώνει στην ιστοσελίδα του ένα video από το youtube θα πρέπει να είναι σίγουρος ότι αυτό έχει "ανέβει" από τον δικαιούχο των πνευματικών δικαιωμάτων που απορρέουν από αυτό.

Γιάννος Παραμυθιώτης, LL.M. [follow: @Paramythiotis_Y]    

 

 

 

Sony Pictures: Hacking κατά πειρατείας

Λίγες μόνο μέρες μετά την επίθεση hacking που δέχθηκε η Sony Pictures και η οποία οδήγησε στη δημοσιοποίηση από τους hackers ευαίσθητων εταιρικών μυστικών και στη διαρροή ακυκλοφόρητων ταινιών της, η εταιρία, σύμφωνα με δημοσίευμα της ιστοσελίδας recode.net αποφάσισε να χρησιμοποιήσει τεχνικές και μεθόδους κυβερνοεπίθεσης που χρησιμοποιούνται ευρέως από hackers για να αποτρέψει την περαιτέρω διάδοση των ταινιών και τη συνακόλουθη προσβολή των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας που απορρέουν από αυτές.

Οι πληροφορίες που έχει στη διάθεσή του το recode.net αναφέρουν ότι η Sony προσπαθεί να σταματήσει το downloading των ταινιών της με επιθέσεις τύπου "Denial of Service". Τέτοιες επιθέσεις έχουν σαν αποτέλεσμα την υπερφόρτωση του server της υπό επίθεση ιστοσελίδας με αποτέλεσμα τελικά η ιστοσελίδα να καθίσταται μη προσβάσιμη. Η επίθεση εκτελείται συνήθως από botnet, δηλαδή από δίκτυο υπολογιστών προσβεβλημένων με κακόβουλο λογισμικό, έτσι ώστε οι υπολογιστές να ελέγχονται εξ αποστάσεως από τον προσβολέα χωρίς να το γνωρίζουν οι ιδιοκτήτες τους. Οι υπολογιστές αποστέλλουν ταυτόχρονα στο server μεγάλο αριθμό αιτημάτων επικοινωνίας. Ο server δεν μπορεί να διαχειριστεί τον όγκο των αιτημάτων, το απόθεμα συνδεσιμότητάς του εξαντλείται και εξ αυτού του λόγου καθίσταται πολύ δυσχερές ή και αδύνατο να αποκτήσει κάποιος πρόσβαση στην ιστοσελίδα που αυτός φιλοξενεί.

 By Tom-b (Own work) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0) or GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html)], via Wikimedia Commons

By Tom-b (Own work) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0) or GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html)], via Wikimedia Commons

Είναι σαφές ότι η Sony με την ενέργειά της αυτή επικεντρώνει την προσπάθειά της να περιορίσει τη ζημία της από την διαρροή των ταινιών της σε πρακτικές ενέργειες, οι οποίες ομοιάζουν με αυτές των προσβολέων των δικαιωμάτων της. Είναι επίσης σαφές ότι αυτό συμβαίνει γιατί δεν έχουν αναπτυχθεί οι μηχανισμοί άμεσης καταπολέμησης τέτοιων ενεργειών προσβολής δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας μέσω internet, παρά το γεγονός ότι σε επίπεδο ουσιαστικού δικαίου τα δικαιώματα των δικαιούχων αναγνωρίζονται.  

Ανεξάρτητα όμως από τον τρόπο αντίδρασης, αναρωτιέται κανείς πόσες ιστοσελίδες θα πρέπει να "ρίξει" ο δικαιούχος, χρησιμοποιώντας οποιοδήποτε μέσο, νομικό ή μη, μέχρι να παύσει τελικά η παράνομη διακίνηση των έργων του, δεδομένου ότι η επαναφόρτωση αυτών σε άλλη ιστοσελίδα, με άλλο domain name και φιλοξενούμενη σε άλλο server είναι μία διαδικασία μάλλον εύκολη για τους προσβολείς των δικαιωμάτων.

Σημείωση: Για την ποινική αντιμετώπιση των ενεργειών hacking που μεταξύ άλλων έχουν σαν αποτέλεσμα υποκλοπή δεδομένων και επιθέσεις τύπου "Denial of Service" έχει ψηφιστεί η Οδηγία 2013/40/ΕΕ, για την οποία η προθεσμία ενσωμάτωσης στην εσωτερική έννομη τάξη των κρατών - μελών εκπνέει στις 4 Σεπτεμβρίου 2015.

Γιάννος Παραμυθιώτης, LL.M. [follow: @Paramythiotis_Y]

ΔικΕΕ C-516/13 Dimensione Direct Sales: Περιεχόμενο δικαιώματος διανομής - Πρόταση Γενικού Εισαγγελέα

Η Knoll International SpA είναι ιταλική εταιρία εμπορίας επίπλων, αποκλειστική δικαιούχος των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας που απορρέουν από σχέδια επίπλων Bauhaus. Η Knoll άσκησε αγωγή κατά της Dimensione Direct Sales, επίσης ιταλικής εταιρίας, ενώπιον των γερμανικών δικαστηρίων, με την οποία ισχυρίζεται ότι η τελευταία κατά τα έτη 2005 και 2006 διαφήμισε και προσέφερε προς πώληση στη Γερμανία αντίγραφα των επίπλων επί των οποίων η ίδια έχει αποκλειστικά δικαιώματα, προσέβαλε δηλαδή το δικαίωμα διανομής της.

Το ανώτατο ακυρωτικό της Γερμανίας (BGH) απέστειλε ερώτημα στο ΔικΕΕ με το οποίο ζητά επί της ουσίας να διευκρινιστεί αν το άρθρο 4 παρ. 1 της οδηγίας Infosoc έχει την έννοια ότι μπορεί να υπάρξει παραβίαση του δικαιώματος διανομής χωρίς να υπάρχει παράνομη μεταβίβαση κυριότητας επί αντιγράφων των προστατευόμενων έργων, μόνο λόγω της προσφοράς προς πώληση των αντιγράφων. Υπενθυμίζεται σε αυτό το σημείο ότι ως πράξη διανομής σύμφωνα με τη νομολογία του ΔικΕΕ έχει οριστεί η πράξη που συνεπάγεται μεταβίβαση της κυριότητας επί υλικού φορέα που ενσωματώνει το προστατευόμενο έργο.  

 Καρέκλα Bauhaus

Καρέκλα Bauhaus

Ο Γενικός Εισαγγελέας Pedro Cruz Villalón με την πρότασή του καταλήγει ότι για να υπάρξει παραβίαση του δικαιώματος διανομής δεν απαιτείται να διαπιστωθεί παράνομη πώληση αντιγράφων των προστατευόμενων έργων αλλά αρκεί να έχουν τελεστεί προπαρασκευαστικές της πώλησης πράξεις. Τέτοια προπαρασκευαστική πράξη είναι η μέσω ιστοσελίδας προσφορά προς πώληση των αντιγράφων. 

Εφ' όσον η άποψη αυτή ακολουθηθεί και από το Δικαστήριο θα πρόκειται για μία απόφαση προς όφελος των δικαιούχων, οι οποίοι δεν θα υποχρεούνται να αποδεικνύουν την εν τοις πράγμασι παράνομη πώληση αντιγράφων για να ζητήσουν έννομη προστασία αλλά θα αρκεί η απόδειξη του γεγονότος ότι ο υπαίτιος έχει προβεί σε πράξεις προσφοράς προς πώληση αντιγράφων, από τις οποίες προκύπτει σημαντική πιθανότητα να έχουν πραγματοποιηθεί ή να πραγματοποιηθούν πωλήσεις. Το δικαίωμα διανομής διευρύνεται κατ΄αυτόν τον τρόπο και περιλαμβάνει πράξεις που προηγούνται της πώλησης, ακόμα και αν αυτή δεν έλαβε χώρα τελικά.

Δυστυχώς ο Γενικός Εισαγγελέας κηρύσσει απαράδεκτο και δεν απαντάει στο πιο ενδιαφέρον ίσως ερώτημα που θέτει το BGH, αν δηλαδή το δικαίωμα διανομής προσβάλλουν όχι μόνο πράξεις προσφοράς προς πώληση αλλά και οι διαφημιστικές στον Τύπο πράξεις. Σχετικά θα μπορούσε βέβαια να αναρωτηθεί αν μπορεί να υπάρξει διαφημιστική ενέργεια χωρίς αυτή να συνοδεύεται από την με κάποιο τρόπο προσφορά προς πώληση των αντιγράφων, η οποία, αν γίνουν δεκτά τα ανωτέρω από το ΔικΕΕ, συνιστά παραβίαση του δικαιώματος διανομής.

Γιάννος Παραμυθιώτης, LL.M. [follow: @Paramythiotis_Y]

 

Τι θα κάνει το lawgrip.net

Το lawgrip.net

1. Θα μιλάει και θα ακούει για τη διανοητική ιδιοκτησία. Ορισμένες φορές και για συγγενείς τομείς του δικαίου (προσωπικά δεδομένα, δικαιώματα στην προσωπικότητα, Information Technology Law).

2. Θα μιλάει στα ελληνικά, κατ΄εξαίρεση μόνο στα αγγλικά, αν συνέβη κάτι στην Ελλάδα, άξιο να επικοινωνηθεί πιο έξω.

3. Θα δημοσιεύει με χαρά άρθρα και απόψεις τρίτων, φτάνει αυτά να εντάσσονται στα ενδιαφέροντά του.

4. Θα προσπαθεί να εκφράζεται απλά, με σκοπό να γίνεται κατανοητό, όσο αυτό είναι δυνατό, και από αναγνώστες χωρίς νομική κατάρτιση. Ζητάει εκ των προτέρων την κατανόησή τους, όταν αυτό δεν θα είναι εφικτό.

5. Θα ανανεώνεται όσο συχνά επιβάλλει η επικαιρότητα και επιτρέπει ο χρόνος του/ων συντάκτη/ών του.

Γιάννος Παραμυθιώτης, LL.M. [follow: @Paramythiotis_Y]