ΔικΕΕ C-348/13 Bestwater: Νόμιμη(?) η ενσωμάτωση βίντεο από το youtube (framing)

 

Η εταιρία Bestwater, που εμπορεύεται φίλτρα νερού, είναι δικαιούχος των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας επί ενός βίντεο διάρκειας 2:08 με τίτλο "Die Realität". Στο βίντεο παρουσιάζονται οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν για την υγεία από την μόλυνση του νερού.

Στην αγωγή που άσκησε κατά δύο προσώπων η Bestwater ισχυρίζεται ότι οι εναγόμενοι είχαν, χωρίς την προηγούμενη άδειά της, ενσωματώσει με την τεχνική του "framing" στις ιστοσελίδες τους το video, το οποίο ήταν δημοσιευμένο στο youtube, και ότι η πράξη αυτή παραβιάζει το δικαίωμά παρουσίασης του έργου στο κοινό. 

Η υπόθεση Bestwater έφτασε μέχρι το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο της Γερμανίας (BGH). To BGH απέστειλε προδικαστικό ερώτημα στο ΔικΕΕ, το οποίο κλήθηκε να απαντήσει, αν η μέσω framing και χωρίς την άδεια του δικαιούχου ενσωμάτωση video που περιέχει προστατευόμενο περιεχόμενο, παραβιάζει το δικαίωμά του πνευματικής ιδιοκτησίας και πιο συγκεκριμένα το δικαίωμα παρουσίασης στο κοινό, όπως αυτό προβλέπεται στο άρθρο 3 της οδηγίας 29/2001.

Το δικαίωμα αυτό παρέχει στους δικαιούχους την εξουσία να επιτρέπουν ή να απαγορεύουν “την παρουσίαση στο κοινό των έργων τους, ενσυρμάτως ή ασυρμάτως ή με οποιονδήποτε άλλο τρόπο, καθώς και να καθιστούν προσιτά τα έργα τους στο κοινό κατά τρόπο ώστε οποιοσδήποτε να έχει πρόσβαση στα έργα αυτά, όπου και όταν επιλέγει ο ίδιος”. Η χρήση των φράσεων “παρουσίαση” και “με οποιοδήποτε τρόπο” καταδεικνύει τη βούληση του νομοθέτη να προσδώσει στη διάταξη ένα κατά το δυνατόν ευρύτερο πεδίο εφαρμογής. Η επιπλέον, πέραν της παρουσίασης, εξειδίκευση της εξουσίας του δημιουργού να  απαγορεύει την πρόσβαση στα έργα του κατά τη βούληση οποιουδήποτε τρίτου, στοχεύει ειδικότερα στην κάλυψη των πράξεων στο internet, στο οποίο κατά κανόνα ο χρήστης εκκινεί αυτοβούλως τη διαδικασία πρόσβασης στο έργο. Η οποιαδήποτε πράξη εκμετάλλευσης προστατευόμενων έργων στο διαδίκτυο θα μπορούσε λόγω της ευρύτατης αυτής διατύπωσης να συνιστά πράξη που παραβιάζει το δικαίωμα παρουσίασης στο κοινό.

Ο όρος framing χρησιμοποιείται για να αποδώσει τη διαδικασία σύμφωνα με την οποία σε ένα πλαίσιο (frame) ιστοσελίδας εμφανίζεται περιεχόμενο άλλης ιστοσελίδας, στην οποία οδηγεί υπερσύνδεσμος, ενώ το εκτός πλαισίου τμήμα της ιστοσελίδας παραμένει αμετάβλητο. Έτσι το video clip των υπέροχων Iron & Wine που εμφανίζεται ακριβώς από κάτω έχει ενσωματωθεί σε αυτό το blog με την τεχνική του framing, αντλώντας δηλαδή το περιεχόμενο του μέσω υπερσυνδέσμου από άλλη ιστοσελίδα (youtube.com)

 

Το ΔικΕΕ για να απαντήσει στο ερώτημα παρέπεμψε στην απόφαση Svensson, η οποία δημοσιεύθηκε στο χρονικό διάστημα μετά την υποβολή του προδικαστικού ερωτήματος για την υπόθεση Bestwater (αναλυτικός σχολιασμός της απόφασης Svensson από τον γράφοντα δημοσιεύθηκε στα Χρονικά Ιδιωτικού Δικαίου, Φεβρουάριος 2014, σελ. 135 επ). Σύμφωνα με την απόφαση Svensson, στην οποία γίνεται σαφής αναφορά και στο framing,  δεν συνιστά πράξη παρουσίασης στο κοινό το hyperlinking ή το framing προστατευόμενου περιεχομένου, αρκεί το περιεχόμενο αυτό να ήταν ήδη ελεύθερα προσβάσιμο, υπό την έννοια ότι με την ενέργεια του τρίτου δεν αποκτά πρόσβαση σε αυτό "νέο" κοινό. Νέο είναι το κοινό, το οποίο δεν ελήφθη υπόψη από τους δικαιούχους, όταν επέτρεψαν την αρχική παρουσίαση στο κοινό (βλ. αποφάσεις SGAEΟργανισμός Συλλογικής Διαχείρισης Δημιουργών Θεατρικών και Οπτικοακουστικών Έργων, ITV Broadcasting).  Έτσι, αν το έργο έχει ήδη παρουσιαστεί στο κοινό από τον δικαιούχο του, πρέπει να διερευνηθεί, το κατά πόσο ο δικαιούχος είχε υπολογίσει ότι πρόσβαση σε αυτό θα αποκτήσει ο οποιοσδήποτε ή αν βούλησή του ήταν να περιορίσει την πρόσβαση σε συγκεκριμένο κοινό, αποκλείοντας έτσι οποιονδήποτε άλλο. Με τον τρόπο αυτό το Δικαστήριο αναζητεί επί της ουσίας τα πραγματικά αυτά περιστατικά, που καταδεικνύουν τη συναίνεση του δικαιούχου στην περαιτέρω παρουσίαση του έργου του, η οποία παρουσίαση, λόγω αυτής της -σιωπηρής- συναίνεσης, μπορεί να λάβει χώρα χωρίς την άδεια του δικαιούχου.

Αυτό λοιπόν που με ασφάλεια προκύπτει από την απόφαση Bestwater σε συνδυασμό με την απόφαση Svensson είναι ότι η ενσωμάτωση σε ιστοσελίδα video με προστατευόμενο περιεχόμενο είναι κατ' αρχήν νόμιμη, εφ' όσον το video είναι ήδη ανεβασμένο στο διαδίκτυο με τρόπο που το καθιστά προσβάσιμο σε όλους, όπως είναι ένα video στο youtube. Δεν διευκρινίζεται όμως αν τα παραπάνω ισχύουν μόνο στην περίπτωση που η αρχική διάθεση (εν προκειμένω το upload στο youtube) έγινε από το δικαιούχο ή και στην περίπτωση που έγινε από τρίτο χωρίς την άδεια του δικαιούχου. Από τη διάκριση σε "νέο" και μη κοινό προκύπτει το πρώτο. Αυτό δεδομένου ότι η παρανομία αίρεται λόγω της βούλησης του δικαιούχου να καταστήσει το έργο προσιτό σε αόριστο αριθμό προσώπων, χωρίς να αποκλείσει κάποιους. Η παρουσίαση του video μέσω framing, όταν το upload έγινε από τρίτο, θα γίνεται πάντα σε “νέο” κοινό και θα παραβιάζει το α. 3 της οδηγίας, αφού εξ ορισμού και λόγω του γεγονότος ότι η πρώτη παρουσίαση έγινε από πρόσωπο διαφορετικό του δικαιούχου, ο δικαιούχος δεν είχε λάβει υπόψη του, δεν είχε δηλαδή συναινέσει, να παρουσιαστεί το έργο του με αυτόν τον τρόπο σε κανέναν απολύτως χρήστη του internet. Αν όμως η ερμηνεία αυτή της απόφασης είναι ορθή, η ανασφάλεια δικαίου παραμένει. Ο χρήστης του internet που ενσωματώνει στην ιστοσελίδα του ένα video από το youtube θα πρέπει να είναι σίγουρος ότι αυτό έχει "ανέβει" από τον δικαιούχο των πνευματικών δικαιωμάτων που απορρέουν από αυτό.

Γιάννος Παραμυθιώτης, LL.M. [follow: @Paramythiotis_Y]